تفاوت فارکس و بورس چیست؟ مقایسه ساختار بازار و ریسکها
تفاوت فارکس و بورس فقط به خریدوفروش ارز یا سهام محدود نمیشود؛ ساختار بازار، ساعت فعالیت، شیوه قیمتگذاری، نقدشوندگی و امکان استفاده از اهرم نیز در این دو بازار متفاوت است. اگر بین معامله در بازار ارز و سرمایهگذاری در سهام مردد هستید، شناخت این تفاوتها کمک میکند ریسکها و نیازهای خود را واقعبینانهتر ارزیابی کنید. در این مقاله، فارکس را با بازار سهام مقایسه میکنیم و نکاتی را توضیح میدهیم که پیش از انتخاب هرکدام باید بدانید.
فارکس بازاری عمدتاً فرابورسی و بینالمللی برای مبادله ارزهاست که در روزهای کاری هفته تقریباً بهصورت شبانهروزی فعالیت میکند. بورس سهام معمولاً از طریق بازارهای متمرکز و در ساعتهای مشخص هر کشور معامله میشود. جفتارزهای اصلی ممکن است نقدشوندگی بالایی داشته باشند، اما این ویژگی همیشگی نیست. اهرم در معاملات فارکس رایجتر است و میتواند زیان را نیز مانند سود بزرگ کند؛ در مقابل، خرید نقدی سهام معمولاً بدون اهرم انجام میشود.
فارکس و بورس سهام چه تفاوتی دارند؟
فارکس، کوتاهشده عبارت بازار ارز خارجی، بازاری برای مبادله یک ارز با ارز دیگر است. معاملهگر در جفتارزی مانند یورو/دلار، تغییر ارزش یک ارز را نسبت به ارز دیگر دنبال میکند. بازار فارکس در سطح جهانی و عمدتاً خارج از یک بورس متمرکز فعالیت دارد؛ بانکها، مؤسسات مالی، شرکتها و معاملهگران از طریق شبکههای مختلف در آن مشارکت میکنند.
در بازار سهام، سرمایهگذار معمولاً سهام یک شرکت را میخرد یا میفروشد. سهام بیانگر مالکیت بخشی از شرکت است، هرچند حقوق و شرایط دقیق آن به نوع سهم و مقررات بازار بستگی دارد. سفارشهای سهام معمولاً در بورسها یا سامانههای معاملاتی مشخص ثبت و اجرا میشوند.
نکته مهم این است که واژه «بورس» میتواند به بازارهای گوناگونی اشاره کند. در این مقاله منظور از بورس، بازار سهام است؛ نه بازار کالا، اوراق بدهی یا معاملات مشتقه. همچنین چیزی که در پلتفرمهای خرد با عنوان معامله فارکس عرضه میشود، بسته به کارگزار و قرارداد ممکن است معامله جفتارز به شکل فرابورسی یا قراردادی مانند CFD باشد. بنابراین، لزوماً به معنای مالکیت ارز یا تحویل فیزیکی آن نیست.
برای آشنایی با مباحث مالی و آموزشی مرتبط، میتوانید مطالب وبسایت علیرضا میرزازاده را نیز بررسی کنید. توضیحات این مقاله جنبه آموزشی دارد و توصیه خرید یا فروش دارایی نیست.
مقایسه ساختار بازار فارکس و بازار سهام
| معیار | فارکس | بازار سهام |
|---|---|---|
| دارایی مورد معامله | جفتارزها؛ ارزش یک ارز در برابر ارز دیگر | سهام شرکتها و، بسته به بازار، ابزارهای دیگر |
| ساختار بازار | عمدتاً فرابورسی و متشکل از شبکهای از مشارکتکنندگان و ارائهدهندگان قیمت | معمولاً متکی بر بورس یا سامانه معاملاتی متمرکز و مقررات هر بازار |
| ساعات فعالیت | در روزهای کاری هفته تقریباً ۲۴ ساعته، با تفاوت میان کارگزاران و ابزارها | ساعتهای مشخص بر اساس بورس و کشور؛ گاهی با جلسههای معاملاتی اضافه |
| نقدشوندگی | در جفتارزهای اصلی معمولاً بالا، اما وابسته به زمان و شرایط بازار | از سهمی به سهم دیگر متفاوت و وابسته به حجم معاملات و عمق بازار |
| اهرم | در بسیاری از حسابهای خرد در دسترس است؛ میزان آن به کارگزار و مقررات مربوط بستگی دارد | خرید نقدی سهام بدون اهرم است؛ معامله اعتباری یا مشتقه شرایط جداگانه دارد |
| هزینههای متداول | اسپرد، کمیسیون احتمالی و هزینه نگهداری شبانه، بسته به نوع حساب و قرارداد | کارمزدها و هزینههای معاملاتی، با توجه به بازار و نوع ابزار |
ساعات معامله؛ فارکس واقعاً همیشه باز است؟
بازار فارکس به دلیل فعالیت مراکز مالی در مناطق زمانی مختلف، در بخش عمده روزهای کاری هفته پیوسته فعال است. با این حال، تعبیر «۲۴ ساعته» به معنی باز بودن در تمام روزهای سال نیست. بازار در تعطیلات آخر هفته فعالیت معمول را ندارد و زمان باز و بستهشدن آن ممکن است با تعطیلات، منطقه زمانی و برنامه کارگزار تفاوت داشته باشد. ساعت اعلامشده در یک پلتفرم نیز ممکن است ساعت محلی همان کارگزار باشد.
فعالیت بازار ارز در طول روز یکنواخت نیست. هنگام همپوشانی جلسههای معاملاتی مهم، مشارکت و حجم معاملات در برخی جفتارزها افزایش مییابد؛ در ساعتهای کمفعالیت یا زمان انتشار خبرهای مهم، اسپرد و نوسان هم ممکن است تغییر کند. پس ساعت طولانی معامله بهتنهایی به معنی فرصت بهتر یا اجرای همیشگی سفارش در شرایط مطلوب نیست.
بورسهای سهام معمولاً ساعتهای رسمی و مشخصی دارند. این ساعتها به بورس محل معامله وابستهاند و ممکن است جلسه پیشگشایش یا معاملات خارج از ساعت اصلی نیز وجود داشته باشد. نقدشوندگی در جلسه اصلی اغلب با ساعتهای کممعامله تفاوت دارد. اگر سهام بازار دیگری را معامله میکنید، زمان فعالیت و تعطیلات همان بازار را بررسی کنید.
نقدشوندگی و اجرای سفارش در دو بازار
نقدشوندگی نشان میدهد خریدوفروش یک دارایی با چه سهولتی و با چه فاصلهای از قیمت مورد انتظار انجام میشود. در جفتارزهای پرمعامله، معمولاً تعداد زیادی مشارکتکننده وجود دارد و هزینه فاصله خرید و فروش میتواند پایین باشد. اما این وضعیت در همه جفتارزها، همه ساعتها و همه کارگزاران یکسان نیست.
فارکس بازار متمرکز واحدی ندارد که تمام معاملات خرد جهان را در یک دفتر سفارش نمایش دهد. قیمت و کیفیت اجرا میتواند بر اساس ارائهدهنده نقدشوندگی، کارگزار، نوع حساب و شرایط لحظهای تغییر کند. در زمان خبرهای مهم، نوسان شدید یا کمبود نقدشوندگی، اختلاف قیمت، لغزش اجرای سفارش یا افزایش اسپرد ممکن است رخ دهد.
در بازار سهام نیز نقدشوندگی میان شرکتها تفاوت زیادی دارد. سهام پرمعامله ممکن است سفارشهای خریدوفروش بیشتری داشته باشد، اما در سهم کممعامله، اجرای سفارش بزرگ میتواند قیمت را جابهجا کند. افزون بر این، سفارش خارج از ساعت اصلی ممکن است با حجم کمتر یا فاصله قیمتی متفاوتی روبهرو شود. بنابراین، مقایسه نقدشوندگی باید برای ابزار و زمان مشخص انجام شود، نه بر اساس نام کلی بازار.
اهرم و ریسک بازار فارکس و بورس
اهرم به معاملهگر اجازه میدهد با وجه تضمین کمتر، موقعیتی با ارزش اسمی بزرگتر بگیرد. این ابزار بازده احتمالی و زیان احتمالی را نسبت به سرمایه درگیر افزایش میدهد. در نتیجه، یک حرکت نسبتاً کوچک قیمت میتواند اثر بزرگی بر موجودی حساب داشته باشد. ممکن است کارگزار برای محدودکردن زیان، موقعیت را ببندد؛ اما این کار لزوماً مانع زیان قابل توجه یا اجرای نامطلوب در بازار پرنوسان نمیشود.
در معامله نقدی سهام، سرمایهگذار معمولاً سهم را با وجه پرداختی خود میخرد و از اهرم استفاده نمیکند. با این حال، ارزش سهم میتواند کاهش یابد و حتی شرکت با افت شدید ارزش یا توقف فعالیت روبهرو شود. استفاده از اعتبار معاملاتی، قراردادهای مشتقه یا فروش استقراضی ریسک را تغییر میدهد و نباید با خرید نقدی ساده یکسان دانسته شود.
اهرم سود را تضمین نمیکند و زیان را نیز بزرگتر میکند. پیش از معامله، سازوکار وجه تضمین، هزینههای باز نگهداشتن موقعیت، شرایط بستن اجباری معاملات و مسئولیتهای قراردادی را در اسناد ارائهدهنده خدمت بررسی کنید. امکان استفاده از یک ابزار و مقررات مربوط به آن بر اساس کشور و ارائهدهنده متفاوت است.
ریسکهای فارکس شامل نوسان نرخ ارز، تصمیمهای بانکهای مرکزی، رویدادهای سیاسی و اقتصادی، ریسک اجرای سفارش و ریسک طرف مقابل است. اگر معامله از طریق CFD یا قرارداد مشابه انجام شود، معاملهگر ممکن است مالک دارایی پایه نباشد و با شرایط قراردادی و ریسک ارائهدهنده نیز مواجه شود.
ریسک سهام علاوه بر نوسان عمومی بازار، به وضعیت مالی و عملیاتی شرکت، صنعت، مدیریت و رویدادهای مربوط به همان شرکت وابسته است. سرمایهگذاری در چند شرکت بهتنهایی تنوع کافی را تضمین نمیکند؛ همزمان افت کل بازار یا یک صنعت میتواند بر چند سهم اثر بگذارد. در هر دو بازار، استفاده از پول ضروری زندگی یا سرمایهای که توان تحمل زیان آن را ندارید، میتواند پیامدهای جدی داشته باشد.
هزینهها و نوع بازده
در فارکس باید علاوه بر حرکت قیمت، اسپرد و کمیسیون احتمالی را در نظر گرفت. اگر موقعیت برای مدتی باز بماند، بسته به ابزار و قرارداد ممکن است هزینه یا اعتبار نگهداری شبانه نیز اعمال شود. در مقابل، هزینه معامله سهام میتواند شامل کارمزدهای مربوط به خریدوفروش و هزینههای دیگری باشد که به بازار و روش معامله وابستهاند. معیار مناسب، بررسی مجموع هزینهها برای همان ابزار و مدت نگهداری است.
بازده سهام میتواند از تغییر قیمت و، در صورت تصمیم شرکت، پرداخت سود نقدی حاصل شود. معامله فارکس بر تغییر نرخ نسبی دو ارز متمرکز است و سود یا زیان به جهت معامله، اندازه موقعیت، هزینهها و شرایط قرارداد بستگی دارد. هیچیک از این سازوکارها بازده قطعی ایجاد نمیکند.
چطور انتخاب خود را ارزیابی کنید؟
انتخاب میان فارکس و بورس باید با توجه به هدف، افق زمانی، تجربه و توان تحمل زیان انجام شود. پیش از واریز وجه، مشخص کنید چه چیزی معامله میکنید: سهم واقعی، جفتارز، CFD یا ابزار دیگری. سپس قوانین ارائهدهنده، شیوه نگهداری وجوه، هزینهها و امکان برداشت را بررسی کنید. ارزیابی مقررات و دسترسی قانونی نیز باید بر اساس محل اقامت شما و شرایط روز انجام شود؛ این موضوع را از روی تبلیغ یا صرفاً نام یک پلتفرم نتیجهگیری نکنید.
- هدف خود را روشن کنید: سرمایهگذاری بلندمدت، معامله کوتاهمدت یا یادگیری بازار.
- پیش از معامله، سازوکار ابزار و اینکه مالک دارایی پایه میشوید یا نه را بفهمید.
- هزینه کل، اسپرد، کمیسیون و هزینههای نگهداری را بررسی کنید.
- ریسک نقدشوندگی، نوسان و اهرم را متناسب با توان مالی خود بسنجید.
- برای تصمیمگیری، از برنامه مدیریت ریسک استفاده کنید و نتیجه را تضمینشده فرض نکنید.
سؤالات متداول
آیا فارکس از بورس نقدشوندهتر است؟
نمیتوان یک پاسخ قطعی برای همه ابزارها داد. جفتارزهای اصلی معمولاً نقدشوندگی بالایی دارند، اما جفتارزهای کممعامله یا زمانهای کمفعالیت شرایط دیگری دارند. نقدشوندگی سهام نیز با شرکت و ساعت معامله تغییر میکند.
آیا بازار فارکس در تمام ساعات شبانهروز باز است؟
بازار ارز در روزهای کاری هفته تقریباً بهصورت پیوسته فعالیت میکند، اما در تعطیلات آخر هفته فعالیت معمول ندارد. ساعت نمایشدادهشده و دسترسی به هر ابزار ممکن است به کارگزار و قرارداد بستگی داشته باشد.
آیا در فارکس حتماً از اهرم استفاده میشود؟
خیر. اهرم به ساختار حساب و ابزار ارائهشده بستگی دارد. با این حال، در بسیاری از حسابهای خرد امکان اهرم وجود دارد؛ بنابراین باید پیش از معامله میزان اثر آن بر سود و زیان را بدانید.
برای مبتدیان، فارکس بهتر است یا بورس؟
هیچ بازاری برای همه افراد مناسبتر نیست. مبتدی باید ابتدا ساختار ابزار، هزینهها و ریسکها را بیاموزد و از معامله با اهرم یا سرمایهای که توان از دستدادن آن را ندارد، پرهیز کند.
جمعبندی
تفاوت فارکس و بورس در نوع دارایی، ساختار بازار، ساعت معامله و روش دسترسی به اهرم دیده میشود. فارکس بازاری عمدتاً فرابورسی و فعال در بیشتر ساعات روزهای کاری است؛ بورس سهام معمولاً ساعت رسمی دارد و معامله آن به سهام شرکتها مربوط میشود. نقدشوندگی و هزینه در هر دو بازار به ابزار و شرایط معامله وابسته است. مهمتر از انتخاب نام بازار، شناخت قرارداد، سنجش ریسک و پرهیز از فرض بازده تضمینشده است.
پیش از ورود به هر بازار، اصطلاحات پایه، هزینهها و شیوه مدیریت ریسک را یاد بگیرید. برای ادامه مطالعه موضوعات مالی و آموزشی، به وبسایت علیرضا میرزازاده سر بزنید.